آنفلوانزای فصلی (Seasonal Influenza)

منبع: UpToDate 2026

عامل و ویروس‌شناسی

• ویروس‌های آنفلوانزا A و B (ساب‌تایپ‌های در گردش: A(H1N1) و A(H3N2)؛ دو lineage آنفلوانزا B یعنی B/Yamagata و B/Victoria)؛ عفونت از اپیتلیوم راه هوایی فوقانی شروع می‌شود
• drift آنتی‌ژنیک (جهش‌های جزئی HA/NA) عامل اپیدمی‌های فصلی و علت نیاز به به‌روزرسانی سالانه واکسن است؛ shift آنتی‌ژنیک (جهش بزرگ) پتانسیل پاندمی دارد — فقط ویروس A پاندمی ایجاد می‌کند

اپیدمیولوژی کاربردی

• فصل گردش: نیمکره شمالی اکتبر تا مارس؛ در مناطق گرمسیری ممکن است تمام سال
• هر فصل حدود ۸٪ جمعیت آمریکا دچار بیماری علامت‌دار می‌شوند؛ attack rate در کودکان ۱۰ تا ۴۰٪
• گروه‌های پرریسک عوارض: سن ۶۵ سال و بالاتر، کودکان زیر ۵ سال (به‌ویژه زیر ۲ سال و شیرخواران زیر ۶ ماه)، بیماری مزمن ریوی/قلبی/کلیوی/کبدی، دیابت، ایمونوساپرشن
• مورتالیتی جهانی سالانه: ۲۹۱هزار تا ۶۴۵هزار مرگ

تظاهرات بالینی

• دوره کمون ۱ تا ۴ روز (میانگین ۲ روز)
• شروع ناگهانی تب (۳۷.۸ تا ۴۰ درجه)، سرفه غیرمولد و میالژی + بی‌حالی، گلودرد، سردرد، گرفتگی بینی
• در سالمندان و ایمونوساپرسد: ممکن است بدون تب باشند؛ علائم غیراختصاصی (بی‌اشتهایی، ضعف، گیجی، تغییر وضعیت ذهنی) غالب است
• در کودکان: تب ۹۵٪ (نیمی بالای ۳۹ درجه)، سرفه ۷۷٪، رینیت ۷۸٪؛ تب بالاتر، تشنج تب‌دار و علائم گوارشی بیشتر؛ بهبود حدود ۱ هفته
• معاینه معمولاً غیراختصاصی است؛ CXR در فرم بدون عارضه طبیعی؛ WBC اوایل طبیعی/پایین — بالای ۱۵٬۰۰۰ به نفع سوپراینفکشن باکتریال

عوارض و red flagها

• پنومونی شایع‌ترین عارضه: باکتریال ثانویه (۰.۵٪ جوانان سالم، حداقل ۲.۵٪ سالمندان/مستعد) با الگوی بهبود اولیه ← بازگشت تب + سرفه خلط‌دار چرکی؛ پنومونی ویروسی اولیه با تداوم تب بالا و تنگی‌نفس پس از ۳ تا ۵ روز
• ارگانیسم‌های شایع کواینفکشن: استرپتوکوک پنومونیه، استافیلوکوک اورئوس (از جمله MRSA)، استرپتوکوک گروه A
• شک به کواینفکشن باکتریال در: بیماری شدید، بدتر شدن پس از بهبود اولیه، عدم بهبود پس از ۳ تا ۵ روز درمان ضدویروسی، بازگشت ناگهانی تب
• سایر عوارض مهم: تشدید COPD/آسم/نارسایی قلبی، انفارکتوس میوکارد (ریسک بالا در ۷ روز اول پس از تشخیص)، میوکاردیت/پریکاردیت، انسفالوپاتی و گیلن-باره، میوزیت و رابدومیولیز، اوتیت مدیا در کودکان (۱۰ تا ۵۰٪)

تشخیص

• تشخیص بالینی کافی است در: بزرگسال کم‌ریسک با شروع ناگهانی تب + سرفه + میالژی در فصل گردش ویروس (پس از ارزیابی COVID-19)؛ در سالمندان/ایمونوساپرسد در زمان شیوع، علائم آتیپیک هم شک‌برانگیز است
• تست (ترجیحاً molecular / RT-PCR) وقتی نتیجه بر مدیریت اثر بگذارد: بیماران پرریسک، بستری، تشدید بیماری زمینه‌ای، شک به عارضه؛ تست آنتی‌ژن حساسیت پایین دارد (نتیجه منفی رد نمی‌کند) و در بیماران بستری استفاده نشود
• نمونه: نازوفارنژیال، ترجیحاً ظرف ۴ روز از شروع علائم (بهترین بازده ۲۴ تا ۹۶ ساعت)
• در شک به پنومونی، تب پایدار بیش از ۳ تا ۵ روز، بازگشت تب پس از قطع آن یا بدتر شدن علائم: CXR، کشت خون، اسمیر و کشت خلط، آنتی‌ژن ادراری پنوموکوک، PCR بینی برای MRSA، تست لژیونلا

درمان — الگوریتم تصمیم‌گیری

• بستری (با شک قوی، بدون توجه به مدت علائم و بدون انتظار برای نتیجه تست): شروع فوری اسلتامیویر؛ آلترناتیو در عدم تحمل خوراکی: پرامیویر IV؛ مدت ۵ روز (تا ۱۰ روز در بیماری شدید با RNA مثبت پایدار، به‌ویژه ایمونوساپرسد)
• سرپایی پرریسک، بیماری پیشرونده، یا تماس با فرد پرریسک: ضدویروس بدون توجه به مدت علائم
• سرپایی کم‌ریسک با بیماری بدون عارضه: علائم کمتر از ۴۸ ساعت ← تصمیم مشترک با بیمار (کاهش حدود ۲۴ ساعته مدت بیماری)؛ ۴۸ ساعت و بیشتر ← درمان توصیه نمی‌شود
• کودکان: بستری، بیماری شدید/پیشرونده یا بیماری زمینه‌ای پرریسک ← درمان بدون توجه به مدت علائم؛ اسلتامیویر ارجح؛ شروع ایده‌آل ظرف ۴۸ ساعت (شروع در ۱۲ تا ۲۴ ساعت اول ممکن است مدت علائم را تا ۳ روز کوتاه کند)
• درمان علامتی: استامینوفن یا ایبوپروفن؛ آسپرین در زیر ۱۸ سال ممنوع (ریسک Reye)؛ داروهای ترکیبی سرماخوردگی OTC در کودکان توصیه نمی‌شوند
• درمان کمکی: گلوکوکورتیکوئید ممنوع (همراه با افزایش مورتالیتی، OR ‏۳.۹۰)؛ استاتین، IVIG و پلاسمای بهبودیافتگان شواهد کافی ندارند
• کواینفکشن باکتریال: آنتی‌بیوتیک تجربی در نارسایی تنفسی/ناپایداری همودینامیک یا عدم بهبود پس از ۳ تا ۵ روز ← سفتریاکسون یا (لوو/موکسی‌)فلوکساسین + در پنومونی شدید یا نکروزان، پوشش MRSA با ونکومایسین یا لینزولید

دوزها

Oseltamivir

• Adult: دوره استاندارد ۵ روزه (در بستری تا ۱۰ روز در بیماری شدید)؛ افزایش دوز بی‌فایده است
• Pediatric: ۰ تا ۸ ماهگی: 3 mg/kg/dose دو بار در روز؛ ۹ تا ۱۱ ماهگی: 3.5 mg/kg/dose دو بار در روز؛ ۱ تا ۱۲ سال: ≤15kg ← ‏30mg، ‏15-23kg ← ‏45mg، ‏23-40kg ← ‏60mg، ‏>40kg ← ‏75mg (دو بار در روز)؛ ‏≥13 سال: 75mg دو بار در روز؛ نوزاد نارس زیر ۹ ماه: بر اساس postmenstrual age

Peramivir

• Adult: 600 mg IV تک‌دوز (سرپایی)؛ در بستریِ بدون تحمل خوراکی: 600 mg IV روزانه برای ۵ روز
• Pediatric: ۶ ماه تا ۱۲ سال: 12 mg/kg IV تک‌دوز (حداکثر 600 mg)؛ ‏≥13 سال: 600 mg IV تک‌دوز

Zanamivir

• Adult: استنشاقی دو بار در روز برای ۵ روز
• Pediatric: ‏≥7 سال: 10 mg (two inhalations) دو بار در روز برای ۵ روز؛ در آسم یا بیماری مزمن تنفسی کنترااندیکه

Baloxavir

• Adult: تک‌دوز خوراکی
• Pediatric: ‏≥5 سال تک‌دوز: <15kg ← ‏2 mg/kg؛ ‏15-<20kg ← ‏2 mg/kg یا 30 mg؛ ‏20-<80kg ← ‏40 mg؛ ‏≥80kg ← ‏80 mg؛ در ایمونوساپرسد شدید اجتناب شود

مقاومت دارویی

• نادر است (۹۹٪ ایزوله‌ها به مهارکننده‌های نورآمینیداز حساس‌اند)؛ شک در: ابتلا حین/پس از پروفیلاکسی، تکثیر پایدار ویروس پس از ۷ تا ۱۰ روز درمان در ایمونوساپرسد/بیماری شدید؛ در مقاومت به اسلتامیویر ← زانی‌میویر ارجح است؛ مقاومت ناشی از درمان با بالوکساویر ۵ تا ۱۹٪ (بیشتر در کودکان)

پیشگیری و کنترل عفونت

• واکسیناسیون سالانه مهم‌ترین اقدام پیشگیرانه است (جزئیات در مبحث جداگانه)
• ماسک و بهداشت دست انتقال خانگی را کاهش می‌دهد؛ بیماران تا ۲۴ ساعت پس از قطع تب بدون تب‌بر در خانه بمانند؛ در بستری droplet precautions